“Blok heeft veel veranderingen doorgevoerd, en een aantal daarvan zijn beslist nuttig geweest, zoals het afschaffen van de aflossingsvrije hypotheek. Maar voor veel maatregelen geldt dat ze op zichzelf goed zijn, maar wel op het verkeerde moment zijn genomen. Het beleid is cyclisch: we nemen maatregelen op het moment dat het extra pijn doet, en gaan achterover zitten als het beter gaat. Dat zou juist andersom moeten zijn.”

Boelhouwer schetst een keur aan problemen op de woningmarkt, maar de belangrijkste zijn vooral de lage nieuwbouwproductie en het enorme gebrek aan mogelijkheden voor de middengroepen, die niet voldoende hypotheek kunnen krijgen om een huis te kopen, maar teveel verdienen voor een sociale huurwoning. En particuliere huurwoningen in het middeldure segment bestaan nauwelijks “Die groep valt tussen wal en schip. Maar het gaat hier wel om zo’n 700 duizend tot een miljoen mensen.”

Nieuwbouwproductie neemt niet toe

Econoom Mathijs Bouwman verbaast zich over de typisch Nederlandse woonmarkt. “Het is heel gek in dit land. Als de vraag naar woningen stijgt, neemt de nieuwbouwproductie niet toe. Hoe kan dat”?

Volgens verschillende ontwikkelaars in de zaal is de situatie zelfs nog erger: de voorzichtige groei van de bouwproductie is alleen te danken aan het feit dat bouwplannen zijn herstart die in de crisis zijn blijven liggen. Maar er zijn geen nieuwe plannen, wat zou betekenen dat de productie binnen niet al te lange tijd weer stokt. Boelhouwer: “Terwijl we, om het huidige tekort op te vangen, 100.000 woningen per jaar moeten bouwen.”

Een soort nieuwe Vinex gewenst

Veel ontwikkelaars en corporaties pleiten daarom voor een stevige ambitie, een soort nieuwe Vinex,  met een sterke regisseur die het makkelijker moet maken om nieuwe woningbouwlocaties aan te wijzen, en daarbij niet bang moet zijn om bouwen in buitenstedelijke gebieden mogelijk te maken. Maar daarmee zijn de middeninkomens niet geholpen. Volgens Bouwman zit er iets fundamenteel mis in de balans van het inkomen van Nederlanders.

“We sparen flink voor ons pensioen, maar we lenen ook fors om een huis te betalen. We moeten dus meer lenen om ons spaarpotje voor later in stand te houden. Dat zorgt voor iets heel raars: we hebben heel veel spaargeld, maar ook grote schulden. Dat zou je tegen elkaar moeten wegstrepen”, stelt hij. “Verruim de mogelijkheden om het opgebouwde pensioen voor een deel in te zetten voor de financiering van je huis. Dat is nog waardevast ook, dus daarmee verlaag je je lasten tegen de tijd van pensionering. Het is vermogensopbouw, inclusief bakstenen.”

Meer huurwoningen bouwen

Daarnaast moeten er gewoon meer huurwoningen gebouwd worden die net boven de huursubsidiegrens liggen. Maar zowel de markt als de wetenschappers beseffen dat de markt hier geen enkele stap in zet. “Laat dat de corporaties weer gewoon doen”, wordt meermaals uit de zaal geopperd.

Een ding is duidelijk: de nieuwe regering moet het voor iedereen makkelijker maken. Makkelijker om pensioengeld te besteden aan wonen, makkelijker om in het weiland te bouwen, makkelijker om een bouwvergunning te krijgen. Maar Bouwman stelt dat de rijksoverheid niet in de oude fouten moet vervallen en weer geld moet gaan uitgegeven dat later, in slechtere tijden, weer bezuinigd moet worden. “Anticyclisch beleid betekent dat we nu, nu het weer beter gaat, maatregelen moeten nemen die pijn doen. Nu is het tijd om de hypotheekrenteaftrek verder af te bouwen, niet om de zoveelste subsidiepot op te tuigen. “